AI เปลี่ยนงานพยาบาลอย่างไร เจาะบทบาทใหม่ของพยาบาลในยุคดิจิทัล

ปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence: AI) คือ ระบบคอมพิวเตอร์ที่สามารถประมวลผลข้อมูล วิเคราะห์รูปแบบ และตัดสินใจในลักษณะเลียนแบบความฉลาดของมนุษย์ ซึ่งกำลังมีบทบาทสำคัญในการพยาบาล เช่น ช่วยในการตัดสินใจทางคลินิก เพิ่มความแม่นยำในการประเมินภาวะสุขภาพ ลดภาระงานด้านเอกสาร และส่งเสริมคุณภาพการดูแลผู้รับบริการ AI จึงเข้ามาเปลี่ยนแปลงบทบาทของพยาบาลอย่างมาก ดังนี้

บทบาทด้านการปฎิบัติการพยาบาล AI สามารถช่วยพยาบาลในการเฝ้าระวังอาการเปลี่ยนแปลงของของผู้รับบริการแบบเรียลไทม์ โดยระบบวิเคราะห์ข้อมูลสามารถคาดการณ์ความเสี่ยงต่อการหกล้ม การเกิดแผลกดทับ หรือการกลับมารักษาซ้ำได้ล่วงหน้า ซึ่งช่วยให้พยาบาลวางแผนการดูแลได้อย่างแม่นยำ (Jiang et al., 2017) นอกจากนี้ ยังช่วยลดความคลาดเคลื่อนและเพิ่มความปลอดภัยของผู้รับบริการ การประมวลผลด้านภาษาช่วยสกัดข้อมูลสำคัญจากเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ ทำให้สามารถบันทึกและสรุปข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ ลดภาระงานเอกสาร ส่งผลให้พยาบาลมีเวลาในการดูแลผู้รับบริการมากขึ้น (Davenport & Kalakota, 2019)

บทบาทด้านการศึกษาพยาบาล AI ถูกนำมาใช้ในรูปแบบของสถานการณ์จำลองเสมือนจริง นักศึกษาสามารถฝึกกระบวนการคิดเชิงคลินิกในห้องฝึกปฎิบัติการ ระบบการเรียนรู้แบบปรับตัว (Adaptive learning) และยังสามารถวิเคราะห์ผลการเรียนและออกแบบเนื้อหาที่เหมาะสมกับระดับความสามารถของนักศึกษาแต่ละคน (Buchanan et al., 2021)

บททบาทด้านการบริหารการพยาบาล ผู้นำทางการพยาบาลมีบทบาทสำคัญในการกำหนดทิศทางการใช้ AI อย่างเหมาะสม โดยต้องคำนึงถึงความปลอดภัยของข้อมูล ความเป็นส่วนตัวของผู้รับบริการ และความเท่าเทียมในการเข้าถึงเทคโนโลยี สมาคมพยาบาลอเมริกัน (ANA, 2022) เสนอแนะว่า พยาบาลควรมีส่วนร่วมในการพัฒนาและกำกับดูแลการใช้ AI เพื่อให้เทคโนโลยีสอดคล้องกับหลักการดูแลที่ยึดผู้รับบริการเป็นศูนย์กลาง (Patient-centered care)

อย่างไรก็ตาม AI ไม่ได้มีเป้าหมายเพื่อทดแทนพยาบาล แต่เป็นเครื่องมือสนับสนุนการทำงานของพยาบาล การดูแลอย่างเอื้ออาทรด้วยหัวใจความเป็นมนุษย์ยังคงเป็นบทบาทที่สำคัญของวิชาชีพพยาบาล การเตรียมความพร้อมด้านทักษะดิจิทัล จะช่วยให้พยาบาลสามารถใช้ AI ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้รับบริการ