เมื่อ AI เข้ามาช่วยพยาบาล ดูแลผู้ป่วยได้ดีขึ้นอย่างไร

ปัจจุบันปัญญาประดิษฐ์กำลังเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์การปฏิบัติการพยาบาลอย่างมีนัยสำคัญ โดยเป็นเครื่องมือที่ทรงพลัง ที่ช่วยลดภาระงานที่ไม่ซับซ้อน เพื่อให้พยาบาลมีเวลามากขึ้นในการดูแลผู้ป่วยแบบองค์รวม และใช้ทักษะการตัดสินใจทางคลินิกที่มีข้อมูลมากขึ้น (Clancy, 2020) ซึ่งเป็นการก้าวสู่การดูแลสุขภาพที่แม่นยำ ปลอดภัย และเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางยิ่งขึ้นในยุคดิจิทัล

บทบาทของปัญญาประดิษฐ์ในการยกระดับคุณภาพการพยาบาลแบ่งได้เป็น 3 มิติ ได้แก่

1.การเพิ่มความแม่นยำ (Precision) ในการวินิจฉัยการพยาบาล โดยประมวลผลและเชื่อมโยงข้อมูล
จากแหล่งที่มาที่หลากหลายและซับซ้อนพร้อมกันทั้งหมด และเป็นปัจจุบัน เช่น 1) เวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ ประวัติการเจ็บป่วย, ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ, การวินิจฉัยทางการแพทย์ 2) ข้อมูลสัญญาณชีพแบบต่อเนื่อง และแม่นยำ ได้แก่ จากอุปกรณ์ติดตาม (Wearable Devices) หรือจอภาพข้างเตียง และ 3) ข้อมูลสังคมและสุขภาพ ได้แก่ สภาพแวดล้อมที่บ้าน, การสนับสนุนทางสังคม, หรือปัญหาการเข้าถึงทางสุขภาพ ซึ่งการประมวลผลข้อมูลที่ครบถ้วนรอบด้าน จะนำมาซึ่งความแม่นยำในการกำหนดข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล

2. การเพิ่มความปลอดภัย (Safety) จากความคลาดเคลื่อนในการปฏิบัติการพยาบาล ได้แก่

2.1 ลดความคลาดเคลื่อนในการบริหารยา โดยการตรวจสอบซ้ำ (Double-Checking) ทุกครั้งที่พยาบาลสแกนบาร์โค้ดของยาและข้อมือผู้ป่วย เพื่อยืนยันความถูกต้องของ 5 Rights (Right Patient, Right Drug, Right Dose, Right Route, Right Time) พยาบาลสามารถมั่นใจได้ว่าผู้ป่วยได้รับยาในขนาดและรูปแบบการบริหารตามหลักฐานเชิงประจักษ์ (Evidence-Based Practice) (Abuzaid et al., 2022) ซึ่งระบบจะแจ้งเตือนทันทีหากข้อมูลไม่ตรงกัน นอกจากนี้ยังสามารถแสดงความซ้ำซ้อนของการออกฤทธิ์ของยาที่ส่งผลต่อการรักษา เพื่อการวิเคราะห์ทางการรักษาที่ส่งผลต่อความปลอดภัยของผู้รับบริการ

2.2 วิเคราะห์ข้อมูลจากอุปกรณ์ติดตามสัญญาณชีพที่สวมใส่ได้ (Wearable Sensors) และแจ้งเตือนแบบจัดลำดับความสำคัญ (Prioritized Alert) ไปยังพยาบาล เพื่อลดเวลาการตรวจสอบด้วยตนเองตลอดเวลา (Manual Checking) แต่สามารถตอบสนองต่อสถานการณ์ฉุกเฉินได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ช่วยยกระดับความปลอดภัยของผู้ป่วย (Buchanan et al., 2021)

3. รวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลขนาดใหญ่และหลายมิติ (Big Data and Multimodal Analysis) การวิเคราะห์แบบหลายมิติของ AI ในเวลาเดียวกัน ทำให้การดูแลผู้ป่วยมีความสอดคล้องกับปัจจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับผู้ปวย ซึ่งนำมาซึ่งประสิทธิผลการดูแลแบบองค์รวมอย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่

3.1 ปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Determinants) นับเป็นปัจจัยทางกายภาพที่
ผู้ป่วยอาศัยอยู่และอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพโดยตรง เช่น ข้อมูลสภาพอากาศ/มลพิษในพื้นที่ ที่อยู่อาศัยมีความแออัดและมีความชื้นสูง เป็นต้น

3.2 ปัจจัยด้านสังคม (Social Determinants of Health: SDOH) สภาพความเป็นอยู่ สภาพ
เศรษฐกิจ และการสนับสนุนทางสังคม เป็นสาเหตุสำคัญสุขภาพที่สำคัญที่มีผลต่อสุขภาพ เช่น สถานะทางเศรษฐกิจ ความสะดวกในการเข้ารับการบริการทางสุขภาพ สภาพการทำงาน เป้นต้น

3.3 ปัจจัยด้านสรีรวิทยา (Physiological Determinants) ผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ ผลการ
ตรวจร่างกาย ค่าการทำงานของอวัยวะต่างๆ การเจ็บป่วยที่ผ่านมาซึ่งข้อมูลในมิติกว้างเหล่านี้ล้วนมีผลต่อการกำหนดแผนการดูแลให้สอดคล้องคล้อง เพื่อให้ผู้รับบริการสามารถนำไปปฏิบัติได้จริงอย่างมีประสิทธิภาพ

จะเห็นว่าการนำปัญญาประดิษฐ์มาใช้ในการปฏิบัติการพยาบาลนั้นได้ช่วยให้ผู้รับบริการได้รับการดูแลที่มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้น เพราะเป็นเป็นการรวบรวมข้อมูลที่มีผลต่อการกำหนดแผนการพยาบาลให้เกิดความแม่นยำ ปลอดภัย และครอบคลุมมิติต่างๆ ที่ส่งผลต่อผู้รับบริการได้รับการดูแลที่ตรงกับปัญหาที่ใช่ เกิดความปลอดภัย และนำไปใช้ได้จริงในบริบทการดำเนินชีวิตที่เป็นปัจจุบัน