สูตรลับพยาบาลดาวรุ่ง เจาะลึก Health Span กุญแจสู่ความโดดเด่นเหนือใคร
Student blog — 19/12/2025
Education
บทความนี้นำเสนอแนวคิด Health Span ซึ่งเป็นเป้าหมายใหม่ของการพยาบาลให้มีความโดดเด่นในสายอาชีพ
Q1: Health Span คืออะไร? และแตกต่างจาก Life Span อย่างไร?
Health Span คือ ช่วงระยะเวลาของชีวิตที่บุคคลมีสุขภาพดี ปราศจากโรคเรื้อรัง และสามารถทำกิจกรรมในชีวิตประจำวันได้อย่างเต็มที่
ความแตกต่าง:
- Life Span (อายุขัย): เน้นที่ปริมาณหรือจำนวนปีทั้งหมดที่บุคคลมีชีวิตอยู่
- Health Span: เน้นที่คุณภาพของปีที่ใช้ชีวิต โดยมีเป้าหมายคือการยืดช่วงสุขภาพดีและลดจำนวนปีที่ต้องใช้ชีวิตอยู่กับความเจ็บป่วยหรือความพิการ (Disability/Dependent Years)
Q2: ทำไมนักเรียนพยาบาลถึงต้องเรียนรู้ Health Span? สำคัญอย่างไรต่อการทำงานในอนาคต?
การเข้าใจแนวคิด Health Span ช่วยเปลี่ยนมุมมองและเป้าหมายการดูแลของพยาบาลยุคใหม่:
- เปลี่ยนเป้าหมายจากการรักษาไปสู่การป้องกันเชิงรุก: บทบาทพยาบาลจะเปลี่ยนจากการดูแลผู้ป่วย ไปสู่การทำงานเชิงรุกเพื่อป้องกันความพิการและโรคเรื้อรังตั้งแต่เนิ่น ๆ (Well Care) เพื่อให้ผู้ป่วยมีช่วงเวลาที่ใช้ชีวิตได้อย่างอิสระยาวนานที่สุด
- ตอบโจทย์สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society): การลดจำนวนปีที่ผู้สูงอายุต้องพึ่งพาผู้อื่นเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่งต่อทั้งตัวผู้ป่วยเองและระบบสุขภาพโดยรวม
- เน้นการดูแลแบบองค์รวม (Holistic Care): แนวคิดนี้ส่งเสริมให้พยาบาลต้องมองมิติทางสังคม จิตใจ และสิ่งแวดล้อมของผู้ป่วย เพื่อสนับสนุนให้ผู้ป่วยสามารถดำรงชีวิตประจำวันได้อย่างมีคุณภาพ
Q3: พยาบาลที่มีความรู้เรื่อง Health Span จะโดดเด่นกว่าพยาบาลคนอื่นอย่างไร?
พยาบาลที่มีความเข้าใจเรื่องนี้จะมีความโดดเด่นในสามด้านหลัก:
1. การคิดเชิงกลยุทธ์ด้านสุขภาพ
- เป็นผู้ขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลง: พวกเขาไม่ได้มองแค่การรักษาโรคปัจจุบัน แต่เป็นผู้ที่มองไปข้างหน้าเพื่อป้องกันความพิการ
- การจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ: สามารถให้คำแนะนำที่ช่วยลดการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลที่ไม่จำเป็น ซึ่งช่วยลดค่าใช้จ่ายและภาระของระบบสุขภาพ
2. การดูแลแบบบูรณาการและองค์รวม (Integrated and Holistic Care)
- เน้นผลลัพธ์ด้านการทำงาน: เน้นที่คำถามที่สำคัญต่อผู้ป่วย เช่น “คุณสามารถกลับไปเล่นกับหลานได้นานแค่ไหน” มากกว่าเพียงแค่ตัวเลขทางการแพทย์
- การทำงานข้ามสาขาวิชาชีพ: สามารถทำงานร่วมกับทีมนักกำหนดอาหาร นักกายภาพบำบัด และแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ชะลอวัยได้ดี เพื่อวางแผนการดูแลแบบองค์รวม
3. ทักษะการเป็นโค้ชสุขภาพ (Health Coaching)
- เป็นที่ปรึกษาด้านพฤติกรรม: พวกเขามีทักษะในการสร้างแรงจูงใจ (Motivational Interviewing) และให้คำแนะนำด้านการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต ที่เฉพาะเจาะจงและยั่งยืนให้กับผู้ป่วย เพื่อให้ผู้ป่วยสามารถยืด Health Span ของตนเองได้จริง
Q4: ผู้เชี่ยวชาญ Health Span สามารถไปทำงานในหน่วยไหนเป็นพิเศษ?
1. การดูแลผู้สูงอายุและเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ
- คลินิกชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ: ให้คำปรึกษาเฉพาะบุคคลเกี่ยวกับการปรับโภชนาการ การออกกำลังกายและการใช้ชีวิต
- หน่วยดูแลผู้สูงอายุเฉียบพลันและเรื้อรัง: ทำงานเพื่อลดภาวะแทรกซ้อนที่ทำให้เกิดความพิการ
2. การดูแลสุขภาพชุมชนและการพยาบาลเยี่ยมบ้าน
- การพยาบาลเยี่ยมบ้าน: การประเมินและวางแผนการดูแลเพื่อรักษาความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันของผู้สูงอายุในชุมชน
3. หน่วยงานจัดการสุขภาพองค์กรและประกันสุขภาพ
- บริษัทประกันสุขภาพ: ทำงานเป็นผู้จัดการกรณี (Case Manager) หรือ โค้ชสุขภาพ
4. ต่อยอดสู่ผู้ประกอบการสำหรับพยาบาล
- เปิดคลินิกหรือบริการออนไลน์ที่ปรึกษาส่วนตัว (Health Coaching)
- บริการพยาบาลเยี่ยมบ้านเฉพาะทาง: จัดตั้งทีมพยาบาลเยี่ยมบ้านในการดูแลผู้ป่วยโรคเรื้อรังหลังการจำหน่าย
อ้างอิง
- Blagosklonny, M. V. (2012). How to save Medicare: the anti-aging remedy. Aging (Albany NY),
4(8), 547. - Friebe, M. (Ed.). (2022). Novel Innovation Design for the Future of Health: Entrepreneurial Concepts for Patient Empowerment and Health Democratization. Springer Nature.
- Seals, D.R., Justice, J.N. and LaRocca, T.J. (2016), Physiological geroscience: targeting function to increase healthspan and achieve optimal longevity. J Physiol, 594: 2001-2024.https://doi.org/10.1113/jphysiol.2014.282665
เขียนโดย: อ.สุจิตรา หัดรัดชัย
แชร์บทความนี้